Ścieżka edukacyjna w rezerwacie Jezioro Kiełpińskie?

Urząd Miejski w Łomiankach planuje realizację ogólnodostępnej ścieżki przyrodniczo-edukacyjnej (obiektu użyteczności publicznej służącego edukacji, rekreacji i wypoczynkowi) w rezerwacie Jezioro Kiełpińskie na prywatnych gruntach.

Projekt ścieżki powstał w ramach  budżetu partycypacyjnego na 2020 r, zatwierdzonego we wrześniu 2019 roku- zadanie nr 184-solectwo KIELPIN /pt. ‘Zaprojektowanie ścieżki edukacyjnej (przyrodniczej) w REZERWACIE JEZIORA KIEŁPIŃSKIEGO’. Projekt ten głosami zaledwie 20 osób został wybrany do realizacji. Ostatecznie wydatkowano na ten cel 8000, – zł zamiast planowanych wstępnie 3000, -zł z budżetu gminy. Nie podano, kto jest autorem tego projektu. Obecnie po zmianie zapisów dotyczących sposobu ochrony rezerwatu w 2021 r. i ujęciu w planie ochrony możliwości wytyczenia szlaków w rezerwacie przyszedł czas na realizację projektu. Koncepcję projektu opracowano na podstawie umowy nr WOŚ.6121.4a.2020.HK z dn. 8 maja 2020r. 

O projekcie

Koncepcja projektu, w naszej ocenie, jest dość atrakcyjna: patrz Projekt ścieżki edukacyjnej w rezerwacie Jezioro Kiełpińskie, i ma na celu „skanalizowanie ruchu do wyznaczonego szlaku turystycznego, edukacyjnego pieszego lub pieszo –rowerowego” w celu ochrony rezerwatu.

Zawiera wiele ciekawych elementów małej architektury, pełniących funkcje edukacyjne. Są wśród nich tablice i słupki edukacyjne, gry edukacyjne i światowid – przedstawiający gatunki ptaków występujących w rezerwacie.

Przy scieżce usytuowanych będzie ok. 6 ławek do odpoczynku dla zwiedzających. Ścieżka biegnie wokół jeziora, dodatkowo na jednej z działek w północnej części rezerwatu planuje się wieżę widokową

Ścieżka edukacyjna a ochrona rezerwatu

Zgodnie z założeniami koncepcji projektu ścieżki edukacyjnej w rezerwacie Jezioro Kiełpińskie ” Projektowana przestrzeń będzie miejscem dla mieszkańców z najbliższej okolicy jak i przyjezdnych. Miejscem gdzie zarówno dzieci jak i dorośli znajdą interesujące dla siebie aktywności” , Podnosi jednocześnie walory turystyczne okolicy”. Innymi słowy, można założyć, że po wybudowaniu i udostępnieniu ścieżki edukacyjnej, ochrona tego miejsca stanie się fikcją. Pod płaszczykiem ochrony przyrody znajdzie się furtka, aby ominąć nakazy, które są w planie ochrony (na przykład zakaz rekreacji), i udostępnić ten teren spragnionym kontaktu z naturą mieszkańcom powstających niczym grzyby po deszczu bloków.

Obecnie zgodnie z planem ochrony rezerwatu, obszar ten jest pod ścisłą ochroną, bez możliwości postawienia jakiegokolwiek obiektu. Zarządzenie RDOŚ

Natomiast, w koncepcji projektu zaplanowano parking na prywatnych gruntach w rezerwacie, co jest niedopuszczalne i niezgodne z planem ochrony rezerwatu, który wyklucza wjazd pojazdów na ten teren i nie przewiduje lokalizacji tego typu obiektów. Plan ochrony nie przewiduje też budowy wieży widokowej w bliskim sąsiedztwie linii brzegowej i innych planowanych obiektów. 

Inwestycja gminna a prywatne grunty

Projektowana scieżka edukacyjna znajduje się na terenach prywatnych. Urząd Miejski w Łomiankach akceptując projekt ww. ścieżki zapomniał  o uzyskaniu zgody ponad 137 właścicieli gruntów, na których w całości /ponad 20,54 ha/ położony jest rezerwat Jezioro Kiełpińskie. Koncepcję opracowano nie wiedząc, czy w ogóle właściciele zgodzą się na przebieg ścieżki przez prywatne tereny. Pod szlachetnym hasłem zapobiegania niszczeniu przyrody oraz prowadzenia edukacji ekologicznej projektodawca nie zadbał o prawa własności, natomiast uwzględnił potrzeby  mieszkańców okolicznych zamkniętych osiedli, którzy ’duszą się’ w gęstej zabudowie i domagają się swobodnego dostępu do enklaw pięknej przyrody znajdujących sie na prywatnych terenach. 

Właściciele gruntów dowiedzieli się  jako ostatni, że na ich ziemi  procedowane jest postawienie obiektu użyteczności publicznej bez konsultacji z nimi. Obecnie otrzymują powiadomienia od urzędu gminy, z propozycją bezpłatnego udostępnienia terenu o szerokości ok. 3 m, lub propozycją udostępnienia gruntu za opłatą 1 zł ( jeden złoty) za 1 metr rocznie. Czytaj:

Właściciele pytają, dlaczego Urząd traktuje sprawę ścieżki tak priorytetowo. Warto nadmienić, że pozostałe zapisy wynikające z obowiązującego od kwietnia 2021 r. planu ochrony rezerwatu nie są tak szybko i chętnie realizowane (np. zamknięcie dróg dojazdowych, które to wymagają jedynie postawienia szlabanów). 

Niedopracowany regulamin obiektu

W regulaminie użytkowania ścieżki czytamy: ” Za ewentualne szkody powstałe w wyniku nieprawidłowego korzystania z całej infrastruktury, niestosowania się do zapisów niniejszego regulaminu, gospodarz obiektu – Gmina Łomianki nie ponosi odpowiedzialności„, choć gmina jest inwestorem, to sugeruje się, że odpowiedzialność (np. za zaśmiecenie terenu, wypadek losowy, pozyskanie drewna na nielegalne ogniska, zniszczenia sprzętu) ponosić będzie właściciel gruntu. Gmina wykona ścieżkę, ale zastrzega, że nie będzie ponosić żadnej odpowiedzialności za ewentualne zdarzenia losowe.    

Nie określono także w regulamine do koncepcji projektu, kto będzie ponosił odpowiedzialność za konserwację i ochronę  infrastruktury turystycznej, zaśmiecenie i przestrzeganie regulaminu (w projekcie ścieżki nie przewidziano koszy na śmieci oraz osób pilnujących wprowadzonych ograniczeń i zasad). Oczywiście w rezerwacie jest zakaz śmiecenia, ale już teraz nie jest on przestrzegany przez odwiedzających i egzekwowany przez służby.        

Czy projekt doczeka się realizacji?

Stanowisko RDOŚ w Warszawie w kwestii wyznaczenia szlaku dla ścieżki edukacyjnej w Rezerwacie Jezioro Kiełpińskie brzmi: „Udostępnienie rezerwatu przyrody poprzez utworzenie szlaku nie następuje bowiem planem ochrony lecz następnym zarządzeniem Dyrektora RDOŚ w Warszawie. Na chwilę obecną RDOŚ nie prowadzi prac nad wyznaczeniem szlaku w tym rezerwacie, a jeżeli w tej sprawie zostanie opracowany projekt zarządzenia, to właściciele gruntów do których będzie przypisany szlak, będą mieli prawo wypowiedzenia się w tej materii’. 

Kierownik Referatu Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta poinformował nas w rozmowie telefonicznej, że pisma zostały wysłane do  właścicieli w celach sondażowych, ale bez zgody właścicieli gruntów projekt może nie być w ogóle realizowany.     

Dziekanów Polski, 21 maj 2021 r.

Opracowanie: Stowarzyszenie Przyjaciół Dziekanowa   

Zdjęcia:  https://www.lomianki.pl/pl/miasto-mozliwosci/przyroda/9347,Rezerwat-przyrody-Jezioro-Kielpinskie.html