Kapliczki i krzyże przydrożne w Dziekanowie

Kapliczki i krzyże przydrożne są nieodłączną częścią  polskiego krajobrazu. Niegdyś stawiano je przy drogach polnych, na skrzyżowaniu dróg, w miejscach ważnych wydarzeń dla lokalnej społeczności, w miejscach objawień. Usytuowanie kapliczek i krzyży miało ogromne znaczenie. Źródła podają, że stawiano je na granicach wsi, parafii, pól uprawnych, przy domostwach, przy okazji pełniły rolę znaków drogowych. Wierzono, że krzyż chroni przed żywiołem, demonami, nieszczęściami.

Mają różny kształt i wielkość. Są tak naturalnie wtopione w krajobraz,  że nie zastanawiamy się dlaczego właśnie tu w tym miejscu je postawiono i kiedy. Motywacje stawiania kapliczek i krzyży były różne. Fundowano je, ze względów religijnych, jako dziękczynienie za otrzymane łaski, za szczęśliwy powrót z wojny, tułaczki, wygnania, za łaskę ozdrowienia, jako znaki miejsc śmierci i pochówków, znaki graniczne posiadłości, bywało też że były wyrazem spełnienia pokuty za popełnione grzechy.

W Dziekanowie Polskim, Nowym i Leśnym znajdują się cztery kapliczki i trzy krzyże. Są tak naturalnie wtopione w krajobraz, że przechodząc obok, nie zastanawiamy się dlaczego właśnie tu, w tym miejscu je postawiono i kiedy.

Kapliczka w Dziekanowie Polskim stojąca na rogu ul. Rolniczej i ul. Wędkarskiej została ufundowana jako dziękczynienie za ocalenie wsi w czasie powodzi w 1924 roku, która nawiedziła te okolice. Powodzie na terenie Doliny Łomiankowskiej do czasu zbudowania wałów w Łomiankach w dwudziestym wieku zdarzały się bardzo często. Powódź w 1924 r była tak ogromna, że zatopiła cały dolny taras Wisły oraz zniosła  drewniany kościół  pw. św. Małgorzaty w Kiełpinie. Wieś Dziekanów Polski nie została w całości zatopiona /tu grunty i są wyżej położone/ i w podzięce za ocalenie dobytku ówcześni mieszkańcy ufundowali kapliczkę w miejscu do którego doszła wtedy woda. W 1993 roku bardzo podniszczona ponad 60 letnia kapliczka przeszła gruntowny remont sfinansowany przez mieszkańców Dziekanowa Polskiego i wykonany przez miejscowych rzemieślników /między innymi p. Owczarka, p. Krajewskiego/. Na kapliczce umieszczono wtedy datę jej remontu 1993 r., a nie budowy.

Zdjęcie poniżej przedstawia krzyż dziękczynny stojący w Dziekanowie Polskim przy ulicy Rolniczej 311 ufundowany przez Jana Szcześniaka m. in. w podziękowaniu za otrzymaną na własność ziemię i zwolnienie z pańszczyzny. Ukazem carskim cara Aleksandra II z 1864 roku chłopi z Dziekanowa Polskiego otrzymali ziemię na własność. https://dziekanowpolski.pl/ukaz-carski-tabela-likwidacyjna-z-1864-roku-wersja-polska/ .

Dokładna data  postawienia  w tym miejscu po raz pierwszy krzyża nie jest znana. Krzyż z uwagi na jego naturalne starzenie się był zmieniany na nowy przez  członków rodziny Szcześniaków. W początkach lat  dziewięćdziesiątych XX wieku Jan Szcześniak/wnuk w/w/ ponownie ufundował w tym miejscu krzyż drewniany już na gruntach będących wtedy własnością spółdzielni. Krzyż ostatnio został około 5  lat temu wymieniony na nowy, także drewniany, przez rodzinę Przytułów, którzy teraz o niego dbają.    

Opiekę nad kapliczkami i krzyżami znajudującymi się w Dziekanowie Polskim sprawują członkowie Kółka Różańcowego, między innym Panie Janina Przytuła i Maria Przytuła. W okresie wiosennym, w maju, odbywają się przed kapliczkami nabożeństwa majowe, potocznie zwane „majowe” lub „majówki”, ku czci Matki Bożej, podczas których odmawia się lub odśpiewuje Litanię Loretańską i modlitwę Pod Twoją Obronę. Czytaj : Majowe w Dziekanowie Polskim.

Dziekanów Polski, 24 grudnia, 2020 r.

Opracowanie: Mirka Szcześniak, Elżbieta Podolska